Klokjesgroefbij: Uw praktijkgids voor de wilde bij van het jaar 2026

Het belangrijkste in het kort

• Titelhouder: De klokjesgroefbij (Lasioglosiooglossum costulatum) is uitgeroepen tot 'Wilde bij van het jaar 2026'.
• Specialist: Deze bij verzamelt stuifmeel uitsluitend bij klokjesbloemachtigen (Campanulaceae); zonder deze planten kan de soort zich niet voortplanten.
• Grondnestelaar: Voor het nestelen zijn open, zonnige plekken met zand of lössleem nodig (zandnestplek – een open zandbiotoop voor grondnestelende wilde bijen).
• Praktijktip: De combinatie van inheemse klokjesbloemen en vegetatievrije zandplekken is de sleutel tot vestiging.

De keuze voor de Wilde bij van het jaar 2026 is gevallen op de klokjesgroefbij (Lasioglossum costulatum). Deze onderscheiding onderstreept hoe nauw gespecialiseerde wilde bijen verbonden zijn met specifieke planten.

Hieronder volgt informatie over hoe de tuin kan worden voorbereid op deze fascinerende gast.

Profiel: Wie is Lasioglossum costulatum?

Met een lichaamslengte van 9 tot 10 mm behoort deze soort tot de grotere vertegenwoordigers van de groefbijen. De vrouwtjes zijn herkenbaar aan hun zwart glanzende lichaam en de karakteristieke lichte haarvlekken aan de basis van de tergieten (achterlijfssegmenten).

• Fenologie: De vrouwtjes vliegen vanaf eind april (overwinterde bevruchte exemplaren). De nieuwe generatie (mannetjes en vrouwtjes) verschijnt vanaf half juli tot in de herfst.
• Status: De soort wordt in veel gebieden als bedreigd beschouwd, maar in sommige regio's is herstel van de populaties zichtbaar – een teken dat beschermingsmaatregelen effect hebben.

Ecologie boven uiterlijk: De stuifmeelbinding

De doorslaggevende factor voor het overleven van deze soort is haar oligolectie. Dit betekent dat ze hooggespecialiseerd is. Terwijl de mannetjes ook nectar drinken bij andere planten (zoals kaasjeskruid), verzamelen de vrouwtjes het stuifmeel voor de broedvoorraad uitsluitend bij klokjesbloemachtigen.

Zonder Campanula is er geen nageslacht. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste voedselplanten:

Stappenplan voor ondersteuning

Om de klokjesgroefbij te vestigen, moet de natuurlijke leefomgeving worden nagebootst: voedselbron en nestplaats in elkaars nabijheid.

1. Voedselaanbod creëren

Plant of zaai de bovengenoemde soorten. Let op het gebruik van inheems zaaigoed. Belangrijk: Klokjesbloemen zijn geliefd bij slakken. In gebieden met veel slakken kunnen de planten in verhoogde potten of tussen stenen worden geplaatst ter bescherming.

2. Nestplaatsen aanbieden

De klokjesgroefbij nestelt in de bodem. Ze graaft haar eigen gangen en heeft daarvoor het volgende nodig:

• Open bodem: Verwijder op zonnige plekken de vegetatie.
• Substraat: Ideaal zijn zand of lössleem. De bodem moet graafbaar maar stabiel zijn.
• Structuren: Leg kleine zandplekken aan, creëer mini-afbraakkanten of gebruik de voegen van een onverhard pad.

3. Mozaïekbeheer

Vermijd grootschalig maaien tijdens de vliegtijd. Gebruik mozaïekbeheer: maai steeds slechts delen van het terrein, zodat er altijd bloeiende Campanula-bestanden beschikbaar blijven. Het gebruik van pesticiden is uiteraard uitgesloten.

Door deze maatregelen toe te passen, wordt niet alleen de wilde bij van het jaar 2026 geholpen, maar wordt de algehele biodiversiteit in de tuin versterkt.

Veelgestelde vragen

Welke planten heeft de wilde bij van het jaar 2026 nodig?

De klokjesgroefbij is strikt afhankelijk van klokjesbloemachtigen, zoals het rapunzelklokje, grasklokje of kluwenklokje.

Wanneer vliegt de klokjesgroefbij?

Vrouwtjes vliegen vanaf eind april; mannetjes en de nieuwe generatie zijn vanaf half juli tot in de herfst waar te nemen.

Waar nestelt Lasioglossum costulatum?

Ze nestelt zelfgravend in de bodem op open, zonnige plekken. Ze geeft de voorkeur aan zandige bodems of lössleem.

Hoe herken ik de klokjesgroefbij?

Ze is 9–10 mm groot, zwart glanzend en heeft lichte haarvlekken aan de basis van de achterlijfssegmenten.

Is de klokjesgroefbij bedreigd?

De soort wordt landelijk als bedreigd beschouwd, hoewel in sommige regio's herstel van de populaties is waargenomen.

Meer over dit onderwerp

• De klokjesbloem: Onmisbare voedselbron voor gespecialiseerde wilde bijen
• Het vergeten hotel: Waarom open zandplekken essentieel zijn voor wilde bijen
• Blauw-paarse bloemenpracht: De beste inheemse vaste planten voor de natuurtuin
• Koekoeksbijen in portret: De geheime profiteurs in het bijennest
• Overlevingsstrategie oligolectie: Waarom sommige bijen slechts één plantenfamilie gebruiken

Verder lezen

• Blauw-paarse bloemenpracht: De beste inheemse vaste planten voor de natuurtuin
• Het klokje: Onmisbare voedselbron voor gespecialiseerde wilde bijen
• Het vergeten hotel: Waarom zandnestplekken essentieel zijn voor wilde bijen
• Koekoeksbijen in beeld: De geheime profiteurs in het bijennest
• Overlevingsstrategie oligolektie: Waarom sommige bijen slechts één plantenfamilie gebruiken