Klokjesgroefbij: Jouw praktijkgids voor de Wilde Bij van het Jaar 2026

Het belangrijkste in het kort

• Titeldrager: De klokjesgroefbij (Lasioglossum costulatum) is uitgeroepen tot de ‘Wilde Bij van het Jaar 2026’.
• Specialist: Ze verzamelt uitsluitend pollen van klokjesachtigen (Campanulaceae) – zonder deze planten kan ze zich niet voortplanten.
• Bodemnestelaar: Voor haar nesten heeft ze open, zonnige bodemplekken nodig, zoals zand (een zandnestplek – een open zandbiotoop voor grondnestelende wilde bijen) of lössleem.
• Praktische tip: De combinatie van inheemse klokjes en vegetatievrije bodem is de sleutel tot vestiging.

De keuze voor de Wilde Bij van het Jaar 2026 is gevallen: het is de klokjesgroefbij (Lasioglossum costulatum). Deze eretitel is meer dan een benaming – het is een directe oproep aan ons als natuurliefhebbers en tuinbezitters. Deze soort laat namelijk haarfijn zien hoe sterk gespecialiseerde wilde bijen aan bepaalde planten gebonden zijn.

Hier lees je op wetenschappelijk onderbouwde en praktische wijze hoe je jouw tuin kunt voorbereiden op deze fascinerende gast.

Steckbrief: Wie is Lasioglossum costulatum?

Met een lichaamslengte van 9 tot 10 mm behoort ze tot de grotere groefbijen. De vrouwtjes herken je aan hun zwartglanzende lijf en de karakteristieke lichte haarvlekjes aan de basis van de tergieten (achterlijfssegmenten).

• Fenologie: De vrouwtjes vliegen vanaf eind april (overwinterde, bevruchte exemplaren). De nieuwe generatie (mannetjes en vrouwtjes) verschijnt vanaf half juli tot in het najaar.
• Status: In Duitsland geldt de soort nog als bedreigd (Rote Liste 2011), maar in regio’s als Baden-Württemberg laten de populaties herstel zien – een teken dat beschermingsmaatregelen effectief zijn.

Ecologie boven uiterlijk: de pollenbinding

De doorslaggevende factor voor het overleven van deze soort is haar oligolectie. Dat betekent dat ze uiterst gespecialiseerd is. Terwijl de mannetjes nectar ook op andere planten drinken (bijvoorbeeld kaasjeskruid), verzamelen de vrouwtjes het stuifmeel voor het broedvoorraad uitsluitend van klokjesachtigen.

Zonder Campanula is er geen nageslacht. Hier een overzicht van de belangrijkste voedselplanten voor jouw tuin:

Jouw 3-stappenplan om de klokjesgroefbij te bevorderen

Om de klokjesgroefbij aan te trekken, moeten we haar leefgebied nabootsen: voedselbron en nestplaats in elkaars directe nabijheid.

1. Voedselaanbod creëren

Plant of zaai de hierboven genoemde soorten. Gebruik inheems zaadgoed. Belangrijk: Klokjes zijn geliefd bij slakken. Als je in een slakkenrijk gebied tuiniert, vestig de planten dan in verhoogde potten of tussen tegels om ze te beschermen.

2. Nestplaatsen aanbieden

De klokjesgroefbij nestelt in de bodem. Ze graaft haar gangen zelf en heeft daarvoor nodig:

• Open bodem: Verwijder op zonnige plekken de begroeiing.
• Substraat: Ideaal zijn zand of lössleem. De bodem moet graafbaar maar stabiel zijn.
• Structuren: Leg kleine zandlenzen aan, creëer mini-stuifrandjes of benut de voegen van een onverharde weg. Een zandnestplek – een open zandbiotoop voor grondnestelende wilde bijen – is hiervoor perfect; later mag je die kortweg zandplek noemen.

3. Mozaïekbeheer

Maai niet in één keer oppervlakkig tijdens de vliegtijd. Gebruik mozaïekmaaibeheer: maai steeds slechts een deel, zodat er altijd bloeiende Campanula beschikbaar blijft. Uiteraard is het afzien van bestrijdingsmiddelen de basisvoorwaarde.

Door deze gerichte maatregelen toe te passen, help je niet alleen de Wilde Bij van het Jaar 2026, maar versterk je de hele biodiversiteit in jouw tuin.

Veelgestelde vragen (kort & bondig)

Welke planten heeft de Wilde Bij van het Jaar 2026 nodig?

De klokjesgroefbij is strikt afhankelijk van klokjesachtigen, zoals rapunzelklokje, grasklokje of kluwenklokje.

Wanneer vliegt de klokjesgroefbij?

De vrouwtjes vliegen vanaf eind april, de mannetjes en de nieuwe generatie zijn van half juli tot in het najaar te zien.

Waar nestelt Lasioglossum costulatum?

Ze nestelt zelfgravend in de bodem op open, zonnige plekken. Ze geeft de voorkeur aan zandige grond (zandplek) of lössleem.

Hoe herken ik de klokjesgroefbij?

Ze is 9–10 mm groot, zwartglanzend en heeft lichte haarvlekjes aan de basis van de achterlijfssegmenten.

Is de klokjesgroefbij bedreigd?

In Duitsland staat ze als bedreigd op de Rote Liste (2011), maar in sommige regio’s zoals Baden-Württemberg zijn de populaties hersteld.

Meer artikelen over dit onderwerp

• Het klokje: onmisbare voedselbron voor gespecialiseerde wilde bijen
• Het vergeten hotel: waarom open bodemplekken levensbelangrijk zijn voor wilde bijen
• Blauwpaarse bloemenpracht: de beste inheemse vaste planten voor de natuurtuin
• Koekoeksbijen in portret: de geheime profiteurs in het bijennest
• Overlevingsstrategie oligolectie: waarom sommige bijen slechts één plantenfamilie gebruiken

Verdiepende artikelen

• Het klokje: onmisbare voedselbron voor gespecialiseerde wilde bijen
• Het vergeten hotel: waarom open bodemplekken levensbelangrijk zijn voor wilde bijen
• Blauwpaarse bloemenpracht: de beste inheemse vaste planten voor de natuurtuin
• Koekoeksbijen in portret: de geheime profiteurs in het bijennest
• Overlevingsstrategie oligolectie: waarom sommige bijen slechts één plantenfamilie gebruiken