Sprinkhanen in de tuin: waarom ze in juli plotseling actief worden

Het belangrijkste in het kort

• De plotselinge aanwezigheid van sprinkhanen in de hoogzomer komt voort uit hun voltooide ontwikkeling tot adulte (volwassen) dieren, niet uit een plotselinge immigratie.
• Sprinkhanen (Orthoptera) zijn afhankelijk van structuurrijke leefgebieden met verschillende maaihoogtes en ongemaaide stukken oud gras.
• Een tuin met een hoge sprinkhanendichtheid fungeert als een stabiel element in het voedselweb voor vogels (Aves) en hagedissen (Lacertidae).
• Vermijd het maaien van het gehele oppervlak om de larvenstadia en de eiaflegplaatsen van de dieren te beschermen.

Waarom de tuin in juli plotseling tot leven komt

Als je in juli door je tuin loopt en bij elke stap kleine dieren voor je voeten ziet opspringen, is dit een teken van een geslaagde levenscyclus. Veel tuinbezitters vermoeden dat er plotseling nieuwe bewoners op hun perceel zijn neergestreken. Biologisch gezien is het proces echter een groei die over vele weken plaatsvindt. De meeste inheemse sprinkhanensoorten, zoals de groene sabelsprinkhaan (Tettigonia viridissima) of de ratelaar (Chorthippus parallelus), komen al in het voorjaar uit het ei als vleugelloze nimfen.

Omdat deze jonge dieren door hun grootte en kleur nauwelijks van de ondergrond te onderscheiden zijn, blijven ze vaak onopgemerkt. Pas bij de laatste vervellingen in de hoogzomer bereiken ze hun volledige lichaamsgrootte en ontwikkelen ze volledig gevormde vleugels. Het getjirp dat je nu hoort, is het resultaat van geslachtsrijpheid: de mannetjes wrijven hun voorvleugels of achterpoten tegen elkaar (stridulatie) om vrouwtjes aan te trekken en territoria te markeren.

Leefgebiedseisen en ecologische betekenis

Sprinkhanen zijn gespecialiseerde bewoners van open landschappen. Een kortgehouden siertuin biedt deze dieren geen overlevingskans. Voor hun levenscyclus hebben ze een mozaïekachtige structuur nodig van:

• Xerotherm grasland (droge, warme schrale weiden): Deze bieden de nodige warmte voor de ontwikkeling van de eieren in de bodem.
• Structuurrijke randen: Deze dienen als bescherming tegen natuurlijke vijanden en bieden tegelijkertijd een breed scala aan inheemse voedselplanten.
• Open plekken in de bodem: Deze zijn essentieel omdat veel soorten hun eieren direct in de onbegroeide bodem leggen.

Vergelijking van de geschiktheid van het leefgebied

Zo help je sprinkhanen duurzaam

1. Maai-beheer: Maai nooit het hele gazon tegelijk. Laat minimaal 30 tot 50 procent van het oppervlak als strook met oud gras staan gedurende de winter. Dit beschermt de eieren, die vaak in de halmen of in de bodem overwinteren.
2. Geen chemische middelen: Het gebruik van pesticiden onttrekt de basis aan het voedselweb. Sprinkhanen zijn zelf voedsel voor hagedissen en veel insectenetende vogelsoorten.
3. Locatiekeuze: Zorg voor zonnige, onbegroeide plekken. Hier kunnen de dieren hun lichaamstemperatuur reguleren door te zonnen, wat essentieel is voor hun stofwisselingsprocessen.
4. Soortkeuze: Kies uitsluitend voor inheemse wilde planten. Deze bieden het specifieke dieet dat onze inheemse sprinkhanensoorten nodig hebben voor hun ontwikkeling.

Door deze ecologische niches in de tuin te behouden, creëer je een stabiel systeem dat veel verder gaat dan alleen het observeren van de springende dieren.

Veelgestelde vragen

Waarom zie ik sprinkhanen pas in juli?

Ze zijn al sinds het voorjaar als kleine nimfen aanwezig, maar door hun camouflage en kleine formaat zijn ze pas zichtbaar voor jou als ze volwassen zijn.

Is vaak grasmaaien schadelijk voor sprinkhanen?

Ja, het vernietigt de voedselbron, eiaflegplaatsen en verwijdert de noodzakelijke schuilplaatsen voor larven en volwassen dieren.