Afbeelding volgtAI-gegenereerde illustratieAphis acanthoidis
Aphis acanthoidis
Familie: AphididaeGattung: Aphisinheems Nederland
inheems Nederland
NSR v20260516 (Nederlands Soortenregister) · 2026 · 100%
Over deze soort
Wanneer distels zoals de knikkende distel of de akkerdistel in de tuin aanwezig zijn, is de kans groot dat Aphis acanthoidis wordt aangetroffen. Deze kleine, doorgaans diepzwarte of zeer donkerbruine insecten koloniseren vaak in dichte groepen de bovenste stengeldelen en de onderzijde van de bladeren. Met hun zuigsnuit prikken ze de vaten van de plant aan om het suikerrijke floëemsap te consumeren. Omdat ze meer suikers opnemen dan ze kunnen verwerken, scheiden ze het overschot uit als kleverige honingdauw. Mieren worden vaak waargenomen terwijl ze deze kolonies 'beheren': ze likken de honingdauw op en beschermen de bladluizen in ruil daarvoor tegen natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes of larven van gaasvliegen.
Jaarcyclus
De levenscyclus begint in het vroege voorjaar met het uitkomen van de stammoeders (fundatrices) uit de wintereieren die op plantenresten hebben overwinterd. Deze vrouwtjes brengen zonder bevruchting levende jongen ter wereld, een proces dat parthenogenese wordt genoemd. Dit leidt tot een snelle populatiegroei in het vroege voorjaar. Wanneer de kolonies te dicht worden of de kwaliteit van de plant afneemt, ontwikkelen zich gevleugelde generaties die naar naburige distels vliegen. Pas in het najaar, wanneer de dagen korter worden, ontstaat een generatie bestaande uit mannetjes en vrouwtjes. Na de paring leggen de vrouwtjes de vorstbestendige wintereieren die het voortbestaan van de soort voor het volgende jaar waarborgen.
Veiligheidsinstructie (optioneel)
In een ecologisch beheerde tuin is het gebruik van insecticiden of chemische bestrijdingsmiddelen tegen deze dieren niet nodig en schadelijk. Aphis acanthoidis vormt een essentiële voedselbron voor zangvogels en nuttige insecten. Omdat distels robuuste wilde planten zijn, verdragen ze de aantasting zonder blijvende schade. Indien de verspreiding op een specifieke plek moet worden beperkt, volstaat het om de betreffende delen met een krachtige waterstraal af te spoelen of de vestiging van natuurlijke vijanden te bevorderen door middel van een houtbult en bloemrijke vegetatie. Het gebruik van pesticiden dient achterwege te blijven, aangezien dit het kwetsbare evenwicht tussen bladluizen en hun natuurlijke vijanden verstoort.
Wetenschappelijk profiel
Aphis acanthoidis is nauw verbonden met de familie Asteraceae, met een duidelijke voorkeur voor de geslachten Carduus (distels) en Cirsium (vederdistels). Binnen de familie Aphididae onderscheidt deze soort zich door een doorgaans mat-donker lichaam. Een belangrijk determinatiekenmerk zijn de sifonen – twee kleine buisjes aan het uiteinde van het achterlijf, waaruit het dier bij bedreiging een snel stollende wasachtige substantie afscheidt om de kaken van aanvallers te verkleven. In tegenstelling tot veel andere bladluissoorten die in de zomer van waardplant wisselen, blijft deze soort gedurende het gehele warme seizoen op de distels aanwezig.
Bronnen & dataherkomst
•GBIF Backbone Taxonomy — GBIF Secretariat (2024), DOI: 10.15468/39omei (CC BY 4.0)
Alle data zijn gelicentieerd onder CC BY 4.0, CC0 of compatibel. Naamsvermelding volgens licentievoorwaarden. Volledig bronnenoverzicht →