Nog geen soortfoto beschikbaar

pijpenkopmos

Catoscopium nigritum

Meer informatie

De redactionele teksten van dit profiel zijn met AI opgesteld op basis van de hieronder genoemde wetenschappelijke gegevens en bronnen en naar deze taal vertaald.

Familie: CatoscopiaceaeGeslacht: CatoscopiumInheems — Nederland

Over deze soort

Catoscopium nigritum is kenmerkend door zijn bolvormige, diepzwarte kapsels die als kleine speldenknoppen uit de groenachtige kussens steken. Deze soort is een indicator voor intacte kalkrijke laagveengebieden en brongebieden. Vanwege de zeldzaamheid in de natuur draagt de soort bij aan de biodiversiteit in gespecialiseerde vochtige biotopen.

Een zeldzame specialist: het zwarte juweel voor kalkrijke moerasgebieden.

Ecologische betekenis

Als gespecialiseerd mos draagt de soort bij aan de waterhuishouding door vocht vast te houden. De kussens bieden een habitat voor micro-organismen zoals beerdiertjes (Tardigrada) en gespecialiseerde mijten. Omdat mossen geen bloemen hebben, produceren ze geen nectar of pollen. De aanwezigheid van de soort duidt op een hoge ecologische kwaliteit van de locatie. Vogels gebruiken de vochtige kussens soms als nestmateriaal.

Jaarcyclus

Feb-maartWateropname en regeneratie van de kussens

Apr-meiIdeale planttijd bij vorstvrije bodem

Jun-augOntwikkeling van de sporendoosjes op lange stelen

SepRijping van de kapsels en verkleuring naar diepzwart

Okt-novSporenverspreiding bij vochtig weer en planttijd in het najaar

Dec-janWinterrust, vaak onder een beschermende ijslaag.

Veiligheidsinstructie

Catoscopium nigritum is niet bekend als giftige plant. De groeiplaats in extreem natte moerasgebieden vormt echter een risico voor kleine kinderen door de aard van het terrein.

Standplaats & kenmerken

Licht

—

Vochtigheid

—

Bodem

—

Bloeitijd

—

Verzorging & teelt

Standplaats: Een extreem vochtige tot natte plek met veel licht.
Bodem: Een puur minerale, sterk kalkhoudende ondergrond zonder humus of organische bestanddelen.
Planttijd: Voorjaar (maart tot mei) of najaar (september tot november).
De bodem moet bij het planten open en vorstvrij zijn voor een goed contact met de ondergrond.
Verzorging: Het mos mag nooit uitdrogen.
Een permanente watertoevoer, bij voorkeur door kalkrijk sijpelwater, is noodzakelijk.
Geen meststoffen gebruiken; mossen nemen voedingsstoffen direct op via de blaadjes en zijn gevoelig voor zouten.
Voortplanting gebeurt in de natuur via sporen uit de zwarte kapsels.
Verspreiding in een gecontroleerde omgeving kan door voorzichtig kleine delen van de kussens op nieuwe, natte plekken te plaatsen.
Combinatie: Parnassia palustris is een geschikte partner, aangezien beide soorten gedijen op kalkrijke, drassige locaties.

Wetenschappelijk profiel

Catoscopium nigritum is een gespecialiseerd bladmoss. De soort groeit in kalkrijke laagvenen en brongebieden waar grondwater aan de oppervlakte komt. De plant vormt dichte, geelgroene tot bruinachtige kussens van enkele centimeters hoog. De onderste delen van de moskussens kunnen verkalken, wat bijdraagt aan de bodemvorming.

Bronnen & dataherkomst

•TraitCH — CC BY 4.0TraitCH 2.0 contributors; imported as source-preserving NaturKompass taxon evidence.

•GBIF Backbone Taxonomy — GBIF Secretariat (2024), DOI: 10.15468/39omei (CC BY 4.0)

•Govaerts R et al. (2025) — World Checklist of Vascular Plants (WCVP) v14. Royal Botanic Gardens, Kew. DOI: 10.34885/xs7h-ze42 (CC BY 4.0)

Alle data zijn gelicentieerd onder CC BY 4.0, CC0 of compatibel. Naamsvermelding volgens licentievoorwaarden. Volledig bronnenoverzicht →

Laatste update: 05-02-2026. Correcties kunnen via het feedbackformulier worden gemeld.