Afbeelding volgtAI-gegenereerde illustratieCatoscopium nigritum
Catoscopium nigritum
FamilieGeslacht: Catoscopium
Over deze soort
Catoscopium nigritum is kenmerkend door zijn bolvormige, diepzwarte kapsels die als kleine speldenknoppen uit de groenachtige kussens steken. Deze soort is een indicator voor intacte kalkrijke laagveengebieden en brongebieden. Vanwege de zeldzaamheid in de natuur draagt de soort bij aan de biodiversiteit in gespecialiseerde vochtige biotopen.
Een zeldzame specialist: het zwarte juweel voor kalkrijke moerasgebieden.
Ecologische betekenis
Als gespecialiseerd mos draagt de soort bij aan de waterhuishouding door vocht vast te houden. De kussens bieden een habitat voor micro-organismen zoals beerdiertjes (Tardigrada) en gespecialiseerde mijten. Omdat mossen geen bloemen hebben, produceren ze geen nectar of pollen. De aanwezigheid van de soort duidt op een hoge ecologische kwaliteit van de locatie. Vogels gebruiken de vochtige kussens soms als nestmateriaal.
Jaarcyclus
Feb-maartWateropname en regeneratie van de kussens
Apr-meiIdeale planttijd bij vorstvrije bodem
Jun-augOntwikkeling van de sporendoosjes op lange stelen
SepRijping van de kapsels en verkleuring naar diepzwart
Okt-novSporenverspreiding bij vochtig weer en planttijd in het najaar
Dec-janWinterrust, vaak onder een beschermende ijslaag.
Veiligheidsinstructie
Catoscopium nigritum is niet bekend als giftige plant. De groeiplaats in extreem natte moerasgebieden vormt echter een risico voor kleine kinderen door de aard van het terrein.
Standplaats & kenmerken
Licht
—
Vochtigheid
—
Bodem
—
Bloeitijd
—
Verzorging & teelt
•
Standplaats: Een extreem vochtige tot natte plek met veel licht.
•
Bodem: Een puur minerale, sterk kalkhoudende ondergrond zonder humus of organische bestanddelen.
•
Planttijd: Voorjaar (maart tot mei) of najaar (september tot november).
•
De bodem moet bij het planten open en vorstvrij zijn voor een goed contact met de ondergrond.
•
Verzorging: Het mos mag nooit uitdrogen.
•
Een permanente watertoevoer, bij voorkeur door kalkrijk sijpelwater, is noodzakelijk.
•
Geen meststoffen gebruiken; mossen nemen voedingsstoffen direct op via de blaadjes en zijn gevoelig voor zouten.
•
Voortplanting gebeurt in de natuur via sporen uit de zwarte kapsels.
•
Verspreiding in een gecontroleerde omgeving kan door voorzichtig kleine delen van de kussens op nieuwe, natte plekken te plaatsen.
•
Combinatie: Parnassia palustris is een geschikte partner, aangezien beide soorten gedijen op kalkrijke, drassige locaties.
Wetenschappelijk profiel
Catoscopium nigritum is een gespecialiseerd bladmoss. De soort groeit in kalkrijke laagvenen en brongebieden waar grondwater aan de oppervlakte komt. De plant vormt dichte, geelgroene tot bruinachtige kussens van enkele centimeters hoog. De onderste delen van de moskussens kunnen verkalken, wat bijdraagt aan de bodemvorming.
Bronnen & dataherkomst
•GBIF Backbone Taxonomy — GBIF Secretariat (2024), DOI: 10.15468/39omei (CC BY 4.0)
•Govaerts R et al. (2025) — World Checklist of Vascular Plants (WCVP) v14. Royal Botanic Gardens, Kew. DOI: 10.34885/xs7h-ze42 (CC BY 4.0)
Alle data zijn gelicentieerd onder CC BY 4.0, CC0 of compatibel. Naamsvermelding volgens licentievoorwaarden. Volledig bronnenoverzicht →