Nog geen soortfoto beschikbaar

Schistidium atrofuscum

Meer informatie

De redactionele teksten van dit profiel zijn met AI opgesteld op basis van de hieronder genoemde wetenschappelijke gegevens en bronnen en naar deze taal vertaald.

Familie: GrimmiaceaeGeslacht: SchistidiumInheems — Nederland

Over deze soort

Schistidium atrofuscum is herkenbaar aan de kleine, bijna zwarte kussentjes op kalkhoudend gesteente. De diepe, roodachtig zwarte kleur is kenmerkend voor dit mos. Als pioniersoort op kale oppervlakken zoals muren of in rotstuinen biedt het een habitat op plekken waar nauwelijks andere planten kunnen overleven. De soort is inheems in Duitsland en Oostenrijk en draagt bij aan de natuurlijke diversiteit op steenachtige ondergronden. Bij vochtig weer ontvouwen de kussentjes zich volledig.

Donkere overlever: het bijna zwarte kussentjesmos voor kalkstenen muren.

Ecologische betekenis

Schistidium atrofuscum fungeert als pioniersoort die kaal gesteente koloniseert en daarmee de basis legt voor de vestiging van andere soorten. De dichte kussentjes bieden bescherming tegen uitdroging en extreme temperaturen voor kleine organismen. Hiermee bevordert het mos de biodiversiteit op plekken die voor de meeste bloemplanten te onherbergzaam zijn. Het draagt bij aan het stabiliseren van het microklimaat en het vasthouden van vocht na regenval.

Jaarcyclus

FebWinteraspect van de donkere kussentjes

Mrt-AprBegin van de groeiperiode bij vochtigheid

MeiIdeale planttijd op stenen

Jun-AugOverleving van droogteperiodes

Sep-OktTweede groeiperiode en sporenrijping

NovPlanttijd in het najaar tot aan de vorst

Dec-JanBeschermingsfunctie voor kleine organismen in het gesteente

Veiligheidsinstructie

Schistidium atrofuscum wordt niet als kindvriendelijk geclassificeerd. Mos kan bij inname door kleine kinderen maagklachten veroorzaken of verstikkingsgevaar opleveren door kleine onderdelen. Verwarring met giftige bloemplanten is vanwege de specifieke groeiwijze op kaal gesteente uitgesloten.

Standplaats & kenmerken

Licht

—

Vochtigheid

—

Bodem

—

Bloeitijd

—

Verzorging & teelt

Schistidium atrofuscum is gespecialiseerd in kalkhoudend gesteente.

Kies een volledig zonnige plek op een stapelmuur of een grotere kalksteen.
De ondergrond moet kalkrijk en mineraal zijn (vrij van humus en organische bestanddelen), aangezien normale tuinaarde het mos verstikt.
Vestiging is het meest succesvol van maart tot mei of in het najaar van september tot november, zolang de ondergrond open is.
Druk kleine stukjes mos in aanwezige kieren of op ruwe oppervlakken terwijl de steen vochtig is.
Onderhoud is niet nodig, aangezien de soort is aangepast aan droogte.
Gebruik geen meststoffen om algengroei te voorkomen.
Voor vermeerdering kunnen bestaande kussentjes voorzichtig worden gedeeld en op nieuwe plekken worden geplaatst.
De soort is inheems in Duitsland en Oostenrijk en is winterhard.
Sedum acre is een geschikte partner voor deze standplaats, aangezien beide soorten de voorkeur geven aan xerotherme rotsomgevingen.

Wetenschappelijk profiel

Schistidium atrofuscum behoort tot de groep van de bladmossen en is een typische bewoner van kalkrijke standplaatsen in Duitsland en Oostenrijk. In de natuur koloniseert het bij voorkeur zonnige rotsen en muren, van het laagland tot in de alpiene zone. De plant vormt extreem compacte, donkere kussentjes die bescherming bieden tegen sterke zonnestraling. De kleine sporenkapsels zijn vaak diep in de blaadjes verzonken, wat een kenmerkend aspect is voor deze groep.

Bronnen & dataherkomst

•TraitCH — CC BY 4.0TraitCH 2.0 contributors; imported as source-preserving NaturKompass taxon evidence.

•GBIF Backbone Taxonomy — GBIF Secretariat (2024), DOI: 10.15468/39omei (CC BY 4.0)

•Govaerts R et al. (2025) — World Checklist of Vascular Plants (WCVP) v14. Royal Botanic Gardens, Kew. DOI: 10.34885/xs7h-ze42 (CC BY 4.0)

Alle data zijn gelicentieerd onder CC BY 4.0, CC0 of compatibel. Naamsvermelding volgens licentievoorwaarden. Volledig bronnenoverzicht →

Laatste update: 05-02-2026. Correcties kunnen via het feedbackformulier worden gemeld.