Gewone pad in de tuinvijver: bescherming van kikkervisjes in mei

Het belangrijkste in het kort

• Mei is de kritieke fase van de metamorfose, waarin de larven van de gewone pad (Bufo bufo (Linnaeus, 1758)) hun kieuwen inwisselen voor longen.
• Een natuurvriendelijke oeverzone met inheemse planten zoals de dagkoekoeksbloem (Silene dioica) is van levensbelang voor de jonge amfibieën.
• Chemische meststoffen en gemotoriseerde maaimachines in de buurt van de oever vormen een direct gevaar voor de populatie en dienen in mei volledig te worden vermeden.

In mei vindt in de vijver een van de meest fascinerende biologische fenomenen plaats: de metamorfose van amfibielarven. Terwijl de gewone pad (Bufo bufo (Linnaeus, 1758)) de eieren al in het vroege voorjaar in de vorm van meterslange eiersnoeren rond waterplanten heeft gewikkeld, bevolken nu talloze zwarte kikkervisjes het water. In deze maand is extra voorzichtigheid geboden, aangezien de dieren tijdens de overgang van een water- naar een landleven uiterst kwetsbaar zijn.

De biologie van de transformatie

De larven van de gewone pad onderscheiden zich duidelijk van die van andere soorten. Waar larven van de bruine kikker (Rana temporaria Linnaeus, 1758) meestal bruin gevlekt en eerder solitair zijn, vormen kikkervisjes van de gewone pad dichte, diepzwarte scholen. Dit dient ter bescherming tegen predatoren, aangezien de larven al in dit stadium bitterstoffen in hun huid produceren.

In de loop van mei ontwikkelen zich eerst de achterpoten, gevolgd door de voorpoten. Tegelijkertijd vindt een complexe interne verbouwing plaats: het dier schakelt over van kieuwademhaling naar longademhaling. In deze fase moeten de jonge padden het wateroppervlak gemakkelijk kunnen bereiken om zuurstof op te nemen. Een steile oever zonder ondiepe zones kan hier een dodelijke val worden.

De kritieke tocht naar het land

Zodra de staart volledig is geresorbeerd, verlaten de ongeveer één centimeter kleine jonge padden het water. Deze tocht naar het land vindt meestal massaal plaats na regenval eind mei of begin juni. Op dit moment hebben ze een microklimaat nodig dat hen beschermt tegen uitdroging. Een dichte vegetatie van inheemse planten biedt de nodige schaduw en bescherming tegen predatoren.

De inrichting van de oeverzone

Om de overlevingskans van de jonge dieren aanzienlijk te vergroten, kan de beplanting gericht worden afgestemd op de behoeften van amfibieën. De dagkoekoeksbloem (Silene dioica) is een ideale oeverplant die in mei bloeit en door haar dichte groei vocht vasthoudt bij de bodem. Ook de gele dovenetel (Lamium galeobdolon) is uitermate geschikt om schaduwrijke schuilplaatsen onder de bladeren te creëren. In zonnigere delen van de tuin biedt de knoopkruid (Knautia arvensis) weliswaar minder directe bodembescherming, maar trekt deze insecten aan die dienen als voedselbron voor de opgroeiende padden.

Praktische tips voor een amfibievriendelijke mei

1. Niet maaien aan de vijverrand: Laat een strook van minstens twee meter rond de vijver ongemoeid als hoog gras. Dit beschermt de jonge padden tegen de zon en de messen van de maaimachine. Indien maaien noodzakelijk is, gebruik dan een zeis of sikkel en controleer het gebied vooraf handmatig.
2. Structuren creëren: Stapel in de schaduwrijke zone nabij de vijver takken of stenen op. Deze dienen als schuilplaats overdag. Zorg ervoor dat deze structuren niet in de volle zon liggen, aangezien gewone padden een hoge vochtigheidsgraad prefereren.
3. Vijverpompen beveiligen: Indien een vijverpomp wordt gebruikt, moet deze in mei worden beveiligd met een fijnmazige korf of spons. De kikkervisjes zijn geen sterke zwemmers en worden gemakkelijk aangezogen.
4. Geen chemische middelen: Amfibieën ademen voor een groot deel door hun huid. Chemische meststoffen die via regenwater in de vijver spoelen, kunnen de larvale ontwikkeling verstoren of tot sterfte leiden. Gebruik in plaats daarvan rijpe compost in ver verwijderde delen van de tuin.
5. Ondiepe zones optimaliseren: Mocht de vijver te steile wanden hebben, dan kunnen met grote, platte stenen trappen worden gebouwd die uit het water steken. Dit vergemakkelijkt het verlaten van het water voor de dieren.

Tot slot is het belangrijk te benadrukken dat de gewone pad (Bufo bufo (Linnaeus, 1758)) een beschermde soort is. Het is verboden om de dieren, hun eieren of larven uit de natuur te halen of te verplaatsen. Een natuurvriendelijk ingerichte tuin, die geen invasieve soorten bevat en in plaats daarvan standplaatsen biedt voor de gele vingerhoedskruid (Digitalis lutea subsp. lutea) of de gele dovenetel (Lamiastrum galeobdolon), schept uit zichzelf de voorwaarden voor een stabiele populatie.

Veelgestelde vragen

Waaraan herken ik kikkervisjes van de gewone pad?

Ze zijn diepzwart, vormen vaak dichte scholen en ontwikkelen zich uit lange eiersnoeren die rond waterplanten zijn gewikkeld.

Mag ik paddeneieren verplaatsen naar een andere vijver?

Nee, dit is wettelijk verboden. Amfibieën en hun ontwikkelingsstadia zijn beschermd en mogen niet worden verplaatst.

Waarom is grasmaaien bij de vijver in mei gevaarlijk?

Jonge padden verlaten in mei vaak massaal het water. Ze zijn minuscuul, verstoppen zich in het hoge gras en worden door maaimachines gemakkelijk over het hoofd gezien.

Wat eten kikkervisjes van de gewone pad?

In de eerste fase grazen ze voornamelijk algen en micro-organismen van stenen en waterplanten af.

Hoofdartikel: Natuurtuin in mei: vegetatiegroei en natuurbescherming bij de vijver

Verder lezen

• Natuurtuin in mei: vegetatiegroei en natuurbescherming bij de vijver
• Een insectendrinkplaats aanleggen: Veilige waterpunten in mei
• Libellen bij de vijver: Monitoring via larvenhuidjes in mei
• Voedingsstoffencyclus in de tuinvijver: Algen tegengaan met planten
• Waterplanten onderhouden: algen en kroos in mei reguleren