Gewone paddenbescherming: trekwegen in de bebouwde kom behouden

Het belangrijkste in het kort

• Trekcorridors veiligstellen: Gewone padden gebruiken decennialang dezelfde paden tussen winterverblijf, voortplantingswater en zomerhabitat.
• Gevaarlijke plekken ontmantelen: Kelderlichtkasten en steile treden worden zonder beschermende maatregelen dodelijke vallen.
• Leefgebied verbinden: Natuurlijke tuinen met inheemse planten fungeren als onmisbare stapstenen – kleine, verbindende leefeilandjes – in het bebouwde landschap.

De stille terugkeer: waarom mei doorslaggevend is

Als de nachten in mei milder worden en de eerste warme regen valt, voltrekt zich in onze bebouwde kom een fascinerend natuurspektakel. Terwijl de spectaculaire trek van de gewone pad (Bufo bufo (Linnaeus, 1758)) naar de voortplantingswateren meestal in het vroege voorjaar plaatsvindt, is mei de tijd van de terugkeer van de volwassen dieren naar hun zomerverblijven. Tegelijkertijd begint voor de kikkervisjes in de vijvers een kritieke fase van metamorfose – de omvorming van een waterdier tot een op het land levend gewerveld dier.

Als tuinbezitter speel je een centrale rol in de regionale soortenbescherming. De gewone pad is plaatstrouw (philopatrisch) en afhankelijk van ononderbroken trekroutes. In onze vaak versnipperde landschappen vormen verharde oppervlakken, diepe lichtkasten en dichte hekken onoverkomelijke barrières. Een gewone pad kan in één nacht honderden meters afleggen. Vindt ze in jouw tuin geen schuilplaatsen of veilige doorgangen, dan eindigt haar reis vaak voortijdig.

Gevaren en beschermingsmaatregelen in één oogopslag

In de onderstaande tabel vind je de meest voorkomende risicobronnen in bebouwde gebieden en hoe je deze met eenvoudige middelen ontmantelt.

De tuin als veilig zomerverblijf

Na de uitputtende voortplantingsperiode zoeken de dieren vochtige, koele rustplekken. Hier toont zich de waarde van een standplaatsgeschikte beplanting. Aan de vijverrand biedt de gewone dotterbloem (Caltha palustris var. palustris) niet alleen bescherming aan jonge dieren, maar stabiliseert met haar wortelstelsel de oever, wat de uitstap vanuit het water vergemakkelijkt. In de drogere tuingedeelten zijn planten als de paardenbloem (Taraxacum) van betekenis. Zij is een indicator voor voedselrijke bodems waarin het favoriete voedsel van de gewone pad – zoals loopkevers (Carabidae), regenwormen (Lumbricidae) en verschillende slakkensoorten – zich bijzonder thuis voelt.

Wees terughoudend met chemisch-synthetische middelen. Pesticiden en herbiciden beschadigen de gevoelige, doorlaatbare huid van amfibieën rechtstreeks of ontnemen hen de voedselbasis. Een ecologisch beheerde tuin, die inzet op compost in plaats van kunstmest, stimuleert het bodemleven en daarmee het overleven van de gewone pad.

Praktische tips voor een paddervriendelijke tuin

1. Kelderlichtkasten controleren: Controleer regelmatig je kelderlichtkasten. Vind je een dier, zet het dan voorzichtig uit in een nabijgelegen struikgewas. Omdat de gewone pad onder de bescherming van de Duitse Natuurbeschermingswet (Bundesnaturschutzgesetz) valt, is blijvende verplaatsing verboden – de korte redding uit een val is echter praktisch uitgevoerde natuurbescherming.
2. Structuurrijkdom scheppen: Stapel dood hout of een stenenhoop op in schaduwrijke hoeken. Deze dienen als dagverblijf en vochtreservoir. Gebruik nooit turf voor je perken, want de winning ervan vernietigt waardevolle veenhabitats.
3. Watertrappen inbouwen: Mocht je een kunstvijver of waterpartij met steile oevers hebben, installeer dan uitstaphulpen. Een met mos begroeide steen of een schuin in het water liggende houten plank redt levens.
4. Slim maaien: Maai je gazon – idealiter een bontbloeiende weide – nooit tijdens de schemering of ’s nachts wanneer amfibieën actief zijn. Stel de maaihoogte in op minimaal 8-10 centimeter om op de bodem levende dieren te sparen.
5. Barrières afbreken: Controleer je terreinafscheiding. Een paddenhek is in de tuin contraproductief als het de weg naar het zomerhabitat permanent verspert. Doorlaatbaarheid is het doel.

Met deze maatregelen vorm je jouw tuin om tot een veilige corridor. De gewone pad revancheert zich op haar manier: als verdelger van naaktslakken en schadelijke kevers is zij een van de meest effectieve biologische bestrijders in jouw groene rijk. Zo sluit de kringloop van een functionerend ecosysteem zich recht voor jouw terrasdeur.

Veelgestelde vragen

Wat te doen als een gewone pad vastzit in een kelderlichtkast?

Haal het dier voorzichtig uit de kast en zet het uit in een nabijgelegen, vochtig struikgewas. Plaats daarna een beschermrooster of een uitklimplank van hout.

Waarom is de gewone pad nuttig in de tuin?

Ze is een natuurlijke plaagbestrijder en eet grote aantallen naaktslakken, kevers en insecten, wat het ecologisch evenwicht bevordert.

Wanneer trekken gewone padden het meest intensief?

De hoofdtrek vindt plaats in het vroege voorjaar, maar in mei keren de volwassen dieren terug en verlaten de jonge padden bij vochtig weer het water.

Welke planten ondersteunen de gewone pad?

Inheemse soorten zoals de dotterbloem aan de vijverrand en dichte vasteplantenperken bieden schuilgelegenheid en trekken prooidieren zoals loopkevers aan.

Hoofdartikel: Lentedynamiek in de natuurlijke tuin: amfibieën en voorjaarsbloeiers stimuleren